Piotr Kawczyński

Nauczyciel historii i języka polskiego; profesor języka polskiego; działacz narodowy
10.09.1824 18.03.1882 Chełmno

Biografia

Piotr Kawczyński urodził się w 1824 roku w Chełmnie w dolinie Dolnej Wisły. W 1846 ukończył gimnazjum i zdał maturę, następnie studiował filologię i historię na uniwersytetach w Lipsku i we Wrocławiu. We Wrocławiu w latach 1850–1851 był członkiem Towarzystwa Literacko-Słowiańskiego. Był stypendystą Towarzystwa Pomocy Naukowej dla Młodzieży Prus Zachodnich, a następnie współpracował z zarządem tego Towarzystwa. Odbył dwuletnią praktykę pedagogiczną w gimnazjum w Chojnicach, uzyskując prawo do nauczania historii oraz języków: niemieckiego, polskiego i łaciny.

W latach 1853–1863 Kawczyński pracował jako etatowy nauczyciel języka polskiego w gimnazjum w Chojnicach. Był współzałożycielem oraz członkiem kółka pracy narodowej, a także zorganizował ze składek uczniowskich i darowizn bibliotekę dla uczniów polskich liczącą 1300 tomów, którą następnie zarządzał.

Dużo zyskały braniewskie instytucje na jego przeniesieniu. Po wybuchu powstania styczniowego w 1863 roku kilku jego uczniów uciekło do oddziałów powstańczych i Kawczyński został przeniesiony do Königliches Gymnasium w Braniewie. W sprawozdaniu rocznym za rok szkolny 1863/64 wspomniano, iż przeniesiono go na lepsze stanowisko jako wyraz uznania, lecz w praktyce mianowano go zwykłym nauczycielem. W Braniewie prowadził również lektorat języka polskiego w seminarium duchownym i w 1879 roku uzyskał tytuł profesora.

W Braniewie nadal współpracował z Towarzystwem Pomocy Naukowej w Chełmie, a od 1860 roku należał do Warmińskiego Towarzystwa Historycznego. Był nauczycielem Karola Sieniawskiego, późniejszego historyka Warmii i Polski, którego powrócił do polskich korzeni i języka polskiego. Kawczyński publikował prace naukowe w rocznych programach szkoły, m.in. Polnisch-Preußen zur Zeit des ersten schwedisch-polnischen Krieges von 1626–1629 oraz Polnisch-Preußen zur Zeit des zweiten schwedisch-polnischen Krieges von 1655–1660. Ein Beitrag zur Geschichte der Provinz Preußen.

Piotr Kawczyński zmarł 18 marca 1882 roku w Braniewie na skutek zapalenia płuc po krótkiej chorobie. Na stanowisku profesora historii jego następcą został Eugen Dombrowski, a lektorat języka polskiego objął dr Prill z Reszla; lektorat wkrótce został zlikwidowany w związku z Kulturkampfem.

Życie osobiste Kawczyńskiego było burzliwe: jego pierwsza żona zmarła, a w maju 1862 roku poślubił Anielę Dembińską, ciotkę Anieli Borne. Mieli dwie córki.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Współtworzył bibliotekę dla uczniów polskich w Chojnicach, liczącą 1300 tomów.
Pełnił funkcje nauczyciela języka polskiego i historii w gimnazjach Chojnic i Braniewa; od 1879 profesor w seminarium w Braniewie.
Publikował prace historyczne w Jahresberichten i innych źródłach (analiza historii Polski i Prus).

Ciekawostki

Był stypendystą Towarzystwa Pomocy Naukowej dla Młodzieży Prus Zachodnich.
Przeniesienie do Braniewa w 1863/64 zostało opisane jako nagroda za dobrą pracę, mimo że faktycznie oznaczało zmianę stanowiska.
Jego praca w Braniewie była ceniona, a mimo Kulturkampf lektorat języka polskiego nie został od razu zlikwidowany.

Udostępnij