Chełmno szykuje lipcowy odpust: trzy dni pielgrzymowania i jarmark na rynku 2 lipca

Gdy zbliża się początek lipca, Chełmno znów staje się miejscem spotkania pielgrzymów i mieszkańców, którzy od pokoleń wpisują w kalendarz jedno wydarzenie: Odpust Chełmiński. Uroczystości odpustowe i Pielgrzymka Żywego Różańca w Chełmnie odbędą się w dniach 1 – 3 lipca 2026 roku, a ich centrum będzie Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej Chełmińskiej, działające przy kościele archiprezbiterialnym pw. Wniebowzięcia NMP (farnym) w Chełmnie.

W tym czasie do miasta przybywają grupy pielgrzymkowe, a obok modlitwy i nabożeństw ważną rolę odgrywa również tradycja odpustowego spotkania w przestrzeni miejskiej. Najbardziej widocznym znakiem święta jest jarmark kościelny, który od lat przyciąga nie tylko osoby związane z kultem maryjnym, ale też tych, którzy chcą poczuć atmosferę wydarzenia mocno zakorzenionego w lokalnej historii.

Rynek, stragany i tradycja – Odpust Chełmiński 2 lipca

Stałym punktem obchodów jest 2 lipca, kiedy na rynku w Chełmnie rozkładają się liczne tradycyjne stragany. Odpust Chełmiński bywa nazywany jarmarkiem kościelnym – i właśnie ta część, rozgrywająca się w sercu miasta, najlepiej pokazuje, jak religijne święto przenika się tu z miejskim rytmem dnia.

To również data szczególnie ważna w wymiarze pielgrzymkowym. Od lat 2 lipca kojarzy się w Chełmnie z przyjazdem wiernych z różnych stron regionu, którzy włączają się w odpustowe celebracje i procesje.

Jedno z najstarszych sanktuariów na Pomorzu: skąd wziął się kult Matki Bożej Bolesnej Chełmińskiej

Historia Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej Chełmińskiej sięga średniowiecza. Tradycja łączy początki kultu z legendą o cudownym źródełku oraz uzdrowieniu niewidomego pastuszka. Po tym wydarzeniu, jak przekazuje lokalna pamięć, do Chełmna zaczęli napływać pielgrzymi, często w uroczystych procesjach.

Miejsce związane ze źródełkiem znajdowało się w pobliżu Bramy Grudziądzkiej. To tam umieszczono cudowny wizerunek Matki Bożej, a następnie wzniesiono kaplicę nazywaną „Studzienka”. Kolejnym etapem rozwoju sanktuarium była rozbudowa z około 1620 roku: nad Bramą Grudziądzką powstała kaplica określana jako „Na Bramce”, a w niszy od strony wschodniej umieszczono rzeźbę Matki Bożej Bolesnej Chełmińskiej.

Najważniejszym obiektem czci stał się obraz z pierwotnym wizerunkiem Matki Bożej Bolesnej Chełmińskiej, datowany na przełom XIII i XIV wieku. To właśnie wokół niego koncentrował się ruch pielgrzymkowy, a znaczenie miejsca rosło z kolejnymi dziesięcioleciami.

Kluczowe daty dla sanktuarium: przeniesienie do Fary, odpusty i koronacja

W dziejach chełmińskiego sanktuarium pojawiają się konkretne daty, które do dziś wyznaczają ramy pamięci o tym miejscu. W 1649 roku obraz przeniesiono do Fary, która obecnie pozostaje głównym miejscem sanktuarium. Z kolei w 1717 roku papież Klemens XI nadał odpusty związane ze świętem Nawiedzenia NMP przypadające na 2 lipca. Ta decyzja umocniła znaczenie lipcowych obchodów i w praktyce przypieczętowała ich rangę w regionalnym kalendarzu religijnym.

Jednym z najważniejszych momentów w historii kultu była koronacja obrazu. Odbyła się 22 maja 1754 roku, a zezwolił na nią papież Benedykt XIV. Jak podkreślają przekazy historyczne, była to ósma taka uroczystość na terenach ówczesnej Rzeczypospolitej.

2 lipca pozostaje w Chełmnie dniem licznych pielgrzymek, a religijne uroczystości towarzyszą tradycyjnemu odpustowi na rynku.

Kościół archiprezbiterialny pw. Wniebowzięcia NMP (farny) w Chełmnie

Nie tylko lipiec: kalendarz uroczystości w chełmińskim sanktuarium

Lipcowy odpust jest najbardziej rozpoznawalny, ale życie sanktuarium wyznaczają także inne daty. W Chełmnie obchodzone są kolejne święta i odpusty związane z kultem maryjnym, gromadzące wiernych w różnych częściach roku:

• Święto Zwiastowania NMP – 25 marca
• Odpust Chełmiński Odpust Nawiedzenia NMP -1-2 lipca
• Odpust Wniebowzięcia NMP – 15 sierpnia
• Święto Matki Bożej Bolesnej – 15 września

Najbliższe duże obchody skoncentrują się jednak na pierwszych dniach lipca. Dla mieszkańców to czas, kiedy Chełmno łączy rolę miasta pielgrzymkowego z tradycją jarmarku na rynku, a historia sanktuarium – od średniowiecznej legendy po decyzje papieży – wraca w żywej, współczesnej formie.